Kultura miqyasının genişlənməsi və kultura sıxlığının artması ilə Apostichopus japonicus xəstəliyi getdikcə daha əhəmiyyətli hala gəldi və bu da akvakultura sənayesinə ciddi itkilər gətirdi. Apostichopus japonicus xəstəliklərinə əsasən bakteriya, virus və kirpikciklər səbəb olur ki, bunlardan ən ciddisi Vibrio brilliant tərəfindən törədilən dəri çürüməsi sindromudur. Xəstəliyin kəskinləşməsi ilə Apostichopus japonicus-un bədən divarında xoralar əmələ gəlir, mavi və ağ ləkələr əmələ gətirir və nəhayət, öz-özünə əriyərək kolloid kimi burun seliyinə hopur. Ənənəvi xəstəliklərin qarşısının alınması və müalicəsində antibiotiklərdən geniş istifadə olunur. Lakin antibiotiklərin uzunmüddətli istifadəsi yalnız bakteriyalara qarşı müqavimət və dərman qalıqlarının gizli təhlükəsi ilə yanaşı, həm də qida təhlükəsizliyi və ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olur. Buna görə də, dəniz xiyar xəstəliyini azaltmaq üçün çirkləndirməyən, qalıq olmayan, təhlükəsiz bir preparatın hazırlanması mövcud tədqiqatların ən qaynar nöqtələrindən biridir.

Kalium diformat ağ kristal tozdur, quru və dadsızdır. Avropa Birliyi tərəfindən antibiotikləri əvəz etmək üçün təsdiqlənmiş ilk qeyri-antibiotik yem əlavəsidir. Becərilən heyvanların böyüməsini təşviq edə, zərərli bakteriyaların böyüməsini maneə törədə və bağırsaq mühitini yaxşılaşdıra bilər. Kalium diformat su orqanizmlərinin böyüməsini və məhsuldarlığını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər.

1 Test nəticələri

1.1 Pəhrizdə istifadə edilən kalium diformate-nin dəniz xiyarının Apostichopus japonicus-un böyüməsinə və sağ qalmasına təsiri

Apostichopus japonicus-un xüsusi böyümə sürəti qidada kalium diformat tərkibinin artması ilə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Qidada kalium diformat tərkibi 0,8%-ə çatdıqda, yəni qidada kalium diformat tərkibi 1,0% və 1,2% olduqda, Apostichopus japonicus-un xüsusi böyümə sürəti digər müalicə üsullarına nisbətən xeyli yüksək idi, lakin əhəmiyyətli bir fərq yox idi (P > 0,05) (cədvəl 2-2). Dəniz xiyarının sağ qalma nisbəti bütün qruplarda 100% təşkil etmişdir.

1.2 Pəhriz kalium diformatının dəniz xiyarının Apostichopus japonicus immun göstəricilərinə təsiri

Kontrol qrupu ilə müqayisədə, kalium dikarboksilatın müxtəlif səviyyələri selomositlərin faqositoz qabiliyyətini və O2 istehsalını müxtəlif dərəcələrdə yaxşılaşdıra bilər (cədvəl 2-3). Dəniz xiyarında kalium diformat 1,0% və 1,2% əlavə edildikdə, selomositlərin faqositoz aktivliyi və reaktiv oksigen növləri O2 istehsalı nəzarət qrupundakından xeyli yüksək idi, lakin 1% və 1,2% kalium diformat qrupları və ya digər kalium diformat səviyyələri ilə nəzarət qrupu arasında əhəmiyyətli fərqlər yox idi. Yemdə kalium dikarboksilat tərkibinin artması ilə dəniz xiyarının SOD və NOS miqdarı artdı.

1.3 Pəhriz kalium diformatının dəniz xiyarının Vibrio brilliant infeksiyasına qarşı müqavimətinə təsiri

Müayinədən 1,4 gün sonra, nəzarət qrupunda dəniz xiyarının kümülatif ölüm nisbəti 46,67% təşkil etmişdir ki, bu da 0,4%, 0,6%, 0,8%, 1,0% və 1,2% kalium ikiformat qruplarındakından (26,67%, 26,67%, 30%, 30% və 23,33%) xeyli yüksəkdir, lakin 0,2% müalicə qrupunda (38,33%) heç bir əhəmiyyətli fərq müşahidə edilməmişdir. Dəniz xiyarının 0,4%, 0,6%, 0,8%, 1,0% və 1,2% kalium ikiformat qruplarında ölüm nisbətində heç bir əhəmiyyətli fərq müşahidə edilməmişdir.

2. Müzakirə

2.1 Kalium dikarboksilatın dəniz xiyarının Apostichopus japonicus böyüməsinə təsiri

Heyvanlarda kalium dikarboksilatın təsir mexanizmi əsasən mədə-bağırsaq traktına daxil olmaq, mədə-bağırsaq mühitini yaxşılaşdırmaq, pH-ı tənzimləmək və zərərli bakteriyaları öldürməkdir (Ramli və sunanto, 2005). Bundan əlavə, kalium diformat yemdəki qida maddələrinin udulmasını da təşviq edə və becərilən heyvanların həzm olunmasını və istifadə nisbətini yaxşılaşdıra bilər. Su heyvanlarının tətbiqində təcrübələr göstərmişdir ki, kalium diformat karidesin böyüməsini və sağ qalma nisbətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər (he Suxu, Zhou Zhigang və b., 2006). Bu tədqiqatda dəniz xiyarının (Apostichopus japonicus) böyüməsi yemə kalium dikarboksilat əlavə etməklə təşviq edilmişdir ki, bu da Verland. M (2000) tərəfindən bildirilən donuz balalarına və bitirmə donuzlarına kalium dikarboksilat tətbiqinin nəticələri ilə uyğun gəlir.

2.2 Kalium dikarboksilatın dəniz xiyarının Apostichopus japonicus immunitetinə təsiri

Apostichopus japonicus digər exinodermlərlə eyni müdafiə mexanizminə malikdir və bu mexanizm hüceyrə və hüceyrəsiz (humoral) immun reaksiyası ilə tamamlanır. Əsasən heyvan bədəninə daxil olan yad cisimləri müəyyən etmək və aradan qaldırmaq, ya da yad cisimləri zərərsiz maddələrə çevirmək və yaraları bərpa etmək üçün istifadə olunur. Exinodermlərin hüceyrə immun reaksiyası exinodermlərin müdafiə sistemini təşkil edən müxtəlif selomositlər tərəfindən tamamlanır. Bu hüceyrələrin əsas funksiyalarına faqositoz, sitotoksin reaksiyası və laxtalanma səviyyəsində antibakterial maddələrin istehsalı daxildir (kudriavtsev, 2000). Faqositoz prosesində selomositlər bakteriyalar və ya bakteriya hüceyrə divarı komponentləri tərəfindən no, H2O2, oh və O2- daxil olmaqla reaktiv oksigen növləri (ROS) istehsal etmək üçün induksiya edilə bilər. Bu təcrübədə pəhrizə 1,0% və 1,2% kalium dikarboksilat əlavə etmək selomositlərin faqositik aktivliyini və reaktiv oksigen növlərinin istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Lakin, kalium diformatının faqositik aktivliyi və O2 istehsalını artırma mexanizmi daha da öyrənilməlidir.

2.3 Kalium dikarboksilatın dəniz xiyarının Apostichopus japonicus bağırsaq florasına təsiri

Kalium dikarboksilat qarışqa turşusuna parçalana və zəif qələvi mühitdə formalaşa və hüceyrə membranı vasitəsilə mikrob hüceyrələrinə daxil ola bilər. Hüceyrələrin içərisindəki pH dəyərini dəyişdirərək və onların çoxalmasının qarşısını alaraq Escherichia coli və Salmonella kimi zərərli mikroorqanizmlərin yaşayış mühitini dəyişdirə bilər ki, bu da bağırsaq mikroekoloji balansını tənzimləsin (eidelsburger, 1998). Kalium dikarboksilatın bağırsaq mikroflorasına təsiri, makroskopik olaraq, kalium dikarboksilatın parçalanması nəticəsində əmələ gələn H+ bağırsaqdakı pH dəyərini azaldır və bağırsaq mikroflorasının böyüməsini maneə törədir. Mikroskopik olaraq, H+ hüceyrə membranı vasitəsilə bakteriya hüceyrələrinə daxil olur, hüceyrədaxili fermentlərin fəaliyyətini birbaşa məhv edir, mikrob zülalının və nuklein turşusunun metabolizmasına təsir göstərir və sterilizasiyada rol oynayır (Roth, 1998). Nəticələr göstərdi ki, kalium diformat dəniz xiyarının ümumi bağırsaq bakteriyalarına az təsir göstərir, lakin Vibrio sayını əhəmiyyətli dərəcədə maneə törədə bilər.

2.4 Kalium dikarboksilatın dəniz xiyarının Apostichopus japonicus xəstəliyinə davamlılığına təsiri

Vibrio splendens dəniz xiyarının dəri çürüməsi sindromunun patogen bakteriyasıdır və dəniz xiyarının istehsalına və becərilməsinə zərərlidir. Bu təcrübə sübut etdi ki, yemə kalium dikarboksilat əlavə etmək Vibrio brilliant ilə yoluxmuş dəniz xiyarının ölümünü azaldır. Bu, kalium diformatının Vibrio üzərində inhibitor təsiri ilə əlaqəli ola bilər.

3 Nəticə

Nəticələr göstərdi ki, pəhrizdəki kalium diformat Apostichopus japonicus-un böyüməsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir, Apostichopus japonicus-un qeyri-spesifik immunitetinə müsbət təsir göstərir və Apostichopus japonicus-un humoral və hüceyrə immunitetini artırır. Pəhrizə kalium dikarboksilatın əlavə edilməsi dəniz xiyarının bağırsaqlarında zərərli bakteriyaların sayını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmış və Vibrio brilliant ilə yoluxmuş dəniz xiyarının xəstəlik müqavimətini artırmışdır. Nəticə olaraq, kalium dikarboksilat dəniz xiyar yemində immunitet gücləndiricisi kimi istifadə edilə bilər və kalium dikarboksilatın müvafiq dozası 1,0% -dir.